- «بنياد دفاع از دموکراسي ها» يا اسلحه جنگ اقتصادي عليه ايران؟
- گزارشي راهبردي از حوادث پس از اجرايي شدن طرح مديريت مصرف سوخت گر
- ناراحتي مردم از کتمان کاري دولت است/ خود دولتيها هم حاضر نيستند
- برجام و انزواي صهيونيست ها در نظام بين الملل دستانِ خاليِ نتانيا
- آقاي رئيس جمهور! هنگامه اتحاد است نه فرافکني
- تحليلي بر خروج آمريکا از برجام با نگاهي به آينده
- جنجالي گري، پوششي بر کتمان واقعيت ها
- پايان کار يار کمکي!
- فيلم47/ انتخابي به وسعت يک شهر
- عربستان و تحريک گسل هاي قومي عليه ايران
نفوذ فرهنگي؛ حرکت از حاشي
آخرین مطالب
امکانات وب
آنچه بيشتر فضاي فرهنگ جامعه ي ما را به سمت و سوي تضاد و تخاصم ناشي از دو قطبي شدن سوق مي دهد، ضديت و عدم آشتي دادن بين سنت و مدرنيته است. اين عدم آشتي نا پذيري ذاتا و ماهيتا دو نوع سبک رفتاري و دو گونه ي مختلف مرجع کنش اجتماعي و فرهنگي را پديدار کرده است و اين دو سبک(style) با ايجاد غيريت مقابل يکديگر در جامعه باعث مي شوند کليت جامعه را خدشه دار کنند.
پايگاه بصيرت / گروه فرهنگي/فاطمه بائي
فرهنگ به سان تمامي ساحت هاي اجتماع، کارکرد هاي مشخصي دارد که اين کارکرد ها هر يک هدفي را دنبال مي کنند. در اين مقاله سعي مي شود مهمترين کارويژه هاي فرهنگ را ذکر و به صورت ايضاح محور آن ها را مورد بررسي قرار دهيم. 
در کتب کلاسيک مهمترين کارکرد فرهنگ انسجام بخشي و ايجاد وفاق اجتماعي مورد توجه متفکران قرار گرفته است و حفظ و تداوم الگو ها وظيفه ي نظام فرهنگي ذکر گرديده است. به عقيده ي عمده ي انديشمندان اين حوزه، فرهنگ مجموعه اي از ارزش ها و باور هاي خاص هر جامعه را در بر مي گيرد که حفظ و باور به آن، نقش حياتي و تعيين کننده اي در تداوم جامعه ايفا مي کند. فرهنگ جامعه با تاکيد گذاردن بر برخي ارزش هاي خاص، فرد را به عمل به يک شيوه ي رفتاري به خصوص ترغيب مي کند، شيوه ي رفتاري که تداوم آن نظام اجتماعي را ياري مي رساند.
در کتب کلاسيک مهمترين کارکرد فرهنگ انسجام بخشي و ايجاد وفاق اجتماعي مورد توجه متفکران قرار گرفته است و حفظ و تداوم الگو ها وظيفه ي نظام فرهنگي ذکر گرديده است. به عقيده ي عمده ي انديشمندان اين حوزه، فرهنگ مجموعه اي از ارزش ها و باور هاي خاص هر جامعه را در بر مي گيرد که حفظ و باور به آن، نقش حياتي و تعيين کننده اي در تداوم جامعه ايفا مي کند. فرهنگ جامعه با تاکيد گذاردن بر برخي ارزش هاي خاص، فرد را به عمل به يک شيوه ي رفتاري به خصوص ترغيب مي کند، شيوه ي رفتاري که تداوم آن نظام اجتماعي را ياري مي رساند. در اين شيوه رفتاري، هرچند ديدگاه ها و منش هاي مختلف قابل پذيرش است، اما تضاد و تقابل سبب ايجاد شکاف و واگرايي در جامعه مي شود. يکي از تأکيدات مهم رهبر معظم انقلاب، حفظ انسجام و وحدت ملي است و اين مهم به ويژه در فضاي سياست، لازم و ضروري به نظر مي رسد. حفظ انسجام و يا نقطه مقابل آن، اختلاف و تضاد، ريشه در فرهنگ عمومي هر کشور دارد و از اين رو توجه به آسيب هاي دو انگاري و قطبيت زايي در فضاي فرهنگي نيز از اهميت ويژه اي برخوردار است.
آنچه بيشتر فضاي فرهنگ جامعه ي ما را به سمت و سوي تضاد و تخاصم ناشي از دو قطبي شدن سوق مي دهد، ضديت و عدم آشتي دادن بين سنت و مدرنيته است. اين عدم آشتي ناپذيري ذاتا و ماهيتا دو نوع سبک رفتاري و دو گونه ي مختلف مرجع کنش اجتماعي و فرهنگي را پديدار کرده است و اين دو سبک(style) با ايجاد غيريت مقابل يکديگر در جامعه باعث مي شوند کليت جامعه را خدشه دار کنند.
آنچه بيشتر فضاي فرهنگ جامعه ي ما را به سمت و سوي تضاد و تخاصم ناشي از دو قطبي شدن سوق مي دهد، ضديت و عدم آشتي دادن بين سنت و مدرنيته است. اين عدم آشتي ناپذيري ذاتا و ماهيتا دو نوع سبک رفتاري و دو گونه ي مختلف مرجع کنش اجتماعي و فرهنگي را پديدار کرده است و اين دو سبک(style) با ايجاد غيريت مقابل يکديگر در جامعه باعث مي شوند کليت جامعه را خدشه دار کنند.
تکثر گرايي يا قطبيت زايي
تفکر مردم سالارانه ديني، با هويت متکثر در جامعه مخالفتي ندارد، اما اين تکثر نبايد سبب شکاف اجتماعي، سياسي و يا اقتصادي گردد. لذا لازم و ضروري است دو مفهوم «تکثر» و «قطبيت» از يکديگر منفک گردد تا بتوان ارج نهادن به کليت اجتماع را بيشتر مورد توجه قرار داد. منظور از «دو قطبي کردن» تبديل تعارض ها و رقابت هاي اجتماعي به «آنتاگونيسم» مي باشد. آنتاگونيسم به آن گونه از تضاد هاي اجتماعي اطلاق مي شود که به حذف و طرد يکي از طرفين بيانجامد. پيامد دو قطبي شدن و آنتاگونيستي شدن رقابت هاي اجتماعي، تنش هاي شديد و عميق در جامعه است که فضا و ساحت فرهنگ ناشي از آفت قطبيت گرايي نيز دچار آسيب مي گردد. اما در مقابل اين تضاد و تخاصم و تنازع که منحصر به دو قطبي شدن فرهنگ مي باشد، پذيرش کليت فرهنگ ايراني-اسلامي جامعه، ايجاد وفاق اجتماعي را موجب و شخصيت هاي کنشگران را قالب ريزي و هويت بخشي را سبب مي گردد. اين همان راه حل برون رفت از تعارضات و شکاف هاي سنت و مدرنيته است و انقلاب و جمهوري اسلامي در پاسخ به چنين مسئله اي شکل گرفته است؛ جامعه اي توسعه يافته و به روز که مبتني بر سنت ديني و ملي خود باشد.
مولفه هاي انسجام فرهنگي
همانطور که مقام معظم رهبري در بيانات خود سياست را از دو قطبي بودن مبرا دانسته اند، در اين مقاله سعي گرديده است که زيان هاي اين دو قطبي شدن در فرهنگ نيز شفاف سازي شود. در ادامه مولفه هايي که انسجام در وادي فرهنگ را موجب مي گردد مورد مداقه قرار مي گيرد. يکي از اين مولفه ها، فرهنگ غني ايراني و اسلامي مي باشد که درون مايه ي ذات فرهنگي کشوري است که از پتانسيل دروني و جوهري بسيار قوي اي برخوردار است. اين فرهنگ امکان پويايي، حيات مجدد و توليد و باز توليد را دارد. انقلاب اسلامي را نيز مي توان يک فرصت ناب فرهنگي براي ايران در نظر گرفت، زيرا ماهيت انقلاب اسلامي «فرهنگي» بود. انقلاب اسلامي بر پاسداشت ارزش ها، باور ها و سنت ها تاکيد مي ورزيد و مبتني بر تاثير گذاري بر فرهنگ و ايجاد انسجام فرهنگي بود که اين جامعه را از تشتت، تفرد و هرج و مرج دور نگه دارد.
يکي ديگر از مولفه هاي انسجام فرهنگي، توان همزيستي فرهنگ ما با ديگر فرهنگ ها است. هر جامعه اي جدا از فرهنگ عام و مورد قبول اکثريت جامعه، کما بيش از خرده فرهنگ هايي متناسب با وضعيت گروهي خود برخوردار است و معمولا فرهنگ هاي ملي غني، به دليل قدرت همزيستي بالا از پتانسيل و ظرفيت هضم و جذب خرده فرهنگ ها در درون خود را دارا مي باشند.
انعطاف و انطباق و پويايي فرهنگ ايراني-اسلامي يکي ديگر از مولفه هاي انسجام فرهنگي محسوب مي شود که وفاق را سرآمد جامعه قرار مي دهد. جهان شمول بودن فرهنگ در جامعه ي ما ، به گونه اي که فرهنگ ايراني-اسلامي فراتر از مرز هاي جغرافيايي خود رفته و فرهنگ کشور هاي هند، چين، آسياي ميانه، خاورميانه، قفقاز و ... را تحت تاثير خود قرار داده است.
يکي ديگر از مولفه هاي انسجام فرهنگي، توان همزيستي فرهنگ ما با ديگر فرهنگ ها است. هر جامعه اي جدا از فرهنگ عام و مورد قبول اکثريت جامعه، کما بيش از خرده فرهنگ هايي متناسب با وضعيت گروهي خود برخوردار است و معمولا فرهنگ هاي ملي غني، به دليل قدرت همزيستي بالا از پتانسيل و ظرفيت هضم و جذب خرده فرهنگ ها در درون خود را دارا مي باشند.
انعطاف و انطباق و پويايي فرهنگ ايراني-اسلامي يکي ديگر از مولفه هاي انسجام فرهنگي محسوب مي شود که وفاق را سرآمد جامعه قرار مي دهد. جهان شمول بودن فرهنگ در جامعه ي ما ، به گونه اي که فرهنگ ايراني-اسلامي فراتر از مرز هاي جغرافيايي خود رفته و فرهنگ کشور هاي هند، چين، آسياي ميانه، خاورميانه، قفقاز و ... را تحت تاثير خود قرار داده است.
مولفه هاي انسجام فرهنگي در جامعه ي ايراني-اسلامي
ماحصل کلام
همان گونه که در متن مقاله به آن پرداخته شد، دو قطبي شدن فضاي فرهنگ به سان سياست، تبعات و آسيب هاي جبران ناپذيري را براي وفاق و انسجام ملي به همراه دارد. اين دو قطبي نه تنها با مردم سالاري ديني و همزيستي فرهنگي تفاوت دارد، بلکه اصول بنيادين جامعه را با ايجاد تنش و تشتت متزلزل مي کند و زيست امن را به خطر مي اندازد. به عنوان مثال در يکي از حرکت هاي اخير که مي توان از قالب تئوريک حاضر براي تبيين آن استفاده کرد، تجمع نوجوانان دهه هشتادي در يک پاساژ در تهران و شبيه به همين حرکت در مشهد مي باشد، حرکت اين نوجوانان به واقع ناشي از تضاد و تشتت بين دو گونه ي فرهنگ يعني سنت و مدرنيسم است. اما با وجود تقابل سنت و مدرنيته، جامعه ي ما اکثريت مسلمانند و اشتراک ديني در جامعه، در کنار اشتراک فرهنگ ملي در پهنه ي يک سرزمين، تخاصم و تزاحم فرهنگي را به حداقل مي رساند. فرهنگ ما از مجموعه اي از خرده فرهنگ هاي مختلف تشکيل شده است، اما نه مانند فرهنگ غربي که هر کدام با يکديگر سال هاي طولاني در تزاحم و خشونت بوده اند، بلکه جامعه ي ما از فرهنگي ايراني و اسلامي برخوردار است که سال ها در کنار هم همزيستي داشته اند. به اين معنا که در بيش از نود درصد جامعه، اين انسجام فرهنگي به پويايي و توسعه ي فرهنگي کمک شاياني کرده و منازعه را به حداقل مي رساند. «يا ايها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثي و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقاکم»(حجرات:13)
منبع: سايت بصيرت
نفوذ فرهنگي؛ حرکت از حاشي...ما را در سایت نفوذ فرهنگي؛ حرکت از حاشي دنبال میکنید
برچسب: آسیب شناسی فرهنگی,آسیب شناسی فرهنگی در ایران,آسیب شناسی فرهنگی و اجتماعی,آسيب شناسي فرهنگي,آسیب شناسی فرهنگ سازمانی,آسیب شناسی فرهنگ کار در ایران,آسیب شناسی فرهنگ دینی,آسیب شناسی فرهنگ عاشورا,آسیب شناسی فرهنگی اجتماعی,آسیب شناسی فرهنگی ایران, نویسنده: بازدید: 83